Klasyfikacja Systemów Alarmowych wg PN-93 E- 08390/14 Wg PN-93 E-08390/11 system alarmowy to instalacja elektryczna przeznaczona do wykrywania i sygnalizowania nienormalnych warunków, wskazujących na istnienie niebezpieczeństwa. Niebezpieczeństwo może dotyczyć zdrowia, mienia lub środowiska. Alarm jest ostrzeżeniem o istnieniu niebezpieczeństwa. Norma PN-93 E 08390/14 określa wymagania dotyczące budowy, instalowania, odbioru, obsługi, konserwacji, sprawdzania i rejestrowania ręcznych i automatycznych systemów alarmowych, stosowanych do zabezpieczenia i zapewnienia bezpieczeństwa osobom i mienia. We wstępnym procesie projektowania tj. tworzeniu koncepcji systemu alarmowania przeprowadza się:
a) analizę zagrożeń
b) ocenę poziomu ryzyka
c) klasyfikacja obiektu do klasy systemu alarmowania
d) dobór urządzeń alarmowych do klasy systemu. Pomocą na etapie tworzenia koncepcji jest klasyfikacja systemów, która znajduje się w załączniku krajowym do normy PN-93 E 08390/14. Na podstawie analizy zagrożeń dla bezpieczeństwa obiektu można określić poziom ryzyka. Poziom ryzyka odzwierciedlany jest poprzez Kategorie zagrożonych wartości. Podział na kategorie zagrożonych wartości dokonywany jest ze względu:
- wartość wymierną mienia i skutki jego utraty,
- wartość niewymierną przedmiotów zabytkowych i muzealnych
- ciężar gatunkowy informacji zawartych w dokumentach objętych tajemnicą
- zagrożenie zdrowia i życia. Klasyfikacja zagrożonych wartości: Z1 – a) mienie o małej wartości, które można wymienić lub zastąpić
Z2 – a) mienie średniej wartości, które można wymienić lub zastąpić
b) dokumenty lub przedmioty o wartości zabytkowej lub muzealnej, występujące w powtarzalnych egzemplarzach lub które można odtworzyć,
c) dokumenty zawierające tajemnicę służbową
Z3 – a) mienie dużej wartości,
b) dokumenty lub przedmioty mające zabytkową wartość, niepowtarzalne w kraju,
c) dokumenty o dużej wartości, których uszkodzenie, zniszczenie lub kradzież jak również poznanie może prowadzić do dużych szkód,
d) życie ludzi związanych z wartościami wymienionymi w punktach a, b, c
Z4 - a) mienie bardzo dużej wartości,
b) przedmioty zabytkowe stanowiące dziedzictwo kultury światowej,
c) dokumenty, których kradzież jak również poznanie lub podejrzenie przez osoby niepowołane może zagrażać porządkowi społecznemu, osłabieniu obronności lub egzystencji państwa,
d) życie wielu ludzi
Po ustaleniu poziomu ryzyka tj. jaka kategoria wartości jest chroniona, można przystąpić do określenia klasy systemu alarmowego ze względu na zdolność systemu do ochrony dozorowanych obiektów oraz na poziom zapewnianego bezpieczeństwa.
Klasyfikacja systemów alarmowych ze względu na zdolność systemu do ochrony obiektu dokonywana jest przy uwzględnieniu następujących parametrów:
a) właściwości czujek
b) sposób monitorowania torów transmisji alarmu,
c) odporność na narażenia środowiskowe, w tym zakłócenia elektromagnetyczne,
d) urządzenia transmisji alarmu do alarmowego centrum odbiorczego,
e) sposób ochrony przed dostępem osób niepowołanych,
f) sposób i częstotliwość kontroli poprawności działania systemu alarmowego | Klasa systemu alarmowego | Charakterystyka | | SA1 | - Czujki spełniają podstawowe wymagania dotyczące wykrywania prób przedostania się bądź obecności osób niepowołanych w dozorowanym obiekcie
- Tory transmisji alarmowej nie wymagają samoczynnego wykrywania uszkodzeń, wystarczy ręczne sprawdzenie ich okresowo, nie rzadziej niż raz na 3 msc.
- mała odporność na zakłócenia elektromagnetyczne
- nie jest wymaganie przekazywanie sygnałów do alarmowego centrum odbiorczego
- ochrona przed osobami niepowołanymi powinna być zagwarantowana przez ograniczenie przebywania osób postronnych w dozorowanym obiekcie, a elementy systemem alarmowym (np. w postaci łączników) powinny być zamaskowane.
- Kontrola działania systemu alarmowego w pełnym zakresie powinna być dokonywana w okresach nie dłuższych niż 12 msc, czujki i tory transmisji powinny być sprawdzane okresowo nie rzadziej niż co 3 msc. W przypadku uszkodzenia naprawa powinna być podjęta w ciągu 12h. | | SA2 | - Czujki wykrywają próby przedostania się bądź obecność osób niepowołanych w dozorowanym obiekcie, nie jest możliwe zneutralizowanie ich funkcji w wyniku manipulowania przy nich bez użycia narzędzi lub z zastosowaniem narzędzi ogólnie dostępnych.
- Tory transmisji alarmu są monitorowane przez centrale z punktu widzenia wystąpienia przerwy a wykryte uszkodzenia są sygnalizowane w czasie nie przekraczającym 30s.
- Odporność systemu na zakłócenia elektromagnetyczne co najmniej normalna
- Przekazywanie sygnału alarmowego do alarmowego centrum odbiorczego może odbywać się torem nie monitorowanym,
- Ochrona przed osobami niepowołanymi powinna być zagwarantowana przez całodobową, przeciwsabotażową kontrolę urządzeń systemu, a elementy sterowania systemem alarmowym powinny być dostępne po użyciu co najmniej klucza lub elementu kodującego; powinna być też zastosowana prosta technika zapobiegająca symulowaniu sygnałów kontrolnych (włączenie układu zastępczego czujki) w torach transmisji alarmu.
- Kontrola działania systemu – w pełnym zakresie powinna być dokonywana w okresach nie dłuższych niż 12 msc, czujki i tory transmisji powinny być sprawdzane okresowo nie rzadziej niż co 3 msc. W przypadku uszkodzenia naprawa powinna być podjęta w ciągu 12h | | SA3 | - Czujki jak w SA2 w stanie normalnym, nie jest możliwe zneutralizowanie ich funkcji za pomocą specjalnie konstruowanych narzędzi: przy próbie manipulowania przy nich wywołują stan alarmowania.
- Tory transmisji alarmu są monitorowane przez centrale z punktu widzenia wystąpienia przerwy i zwarcia, monitorowanie następuje okresowo nie rzadziej niż co 1 s, a wykryte uszkodzenia są sygnalizowane w czasie nie przekraczającym 20 s.
- Odporność na zakłócenia elektromagnetyczne co najmniej o podwyższonej odporności.
- Przekazywanie sygnałów do alarmowego centrum odbiorczego powinno odbywać się monitorowanym torem, np. poprzez telefoniczną publiczną sieć komutowaną albo przez tory specjalizowane
- Ochrona przed osobami niepowołanymi - zapewniona jest kontrola przeciwsabotażowa urządzeń, jak w systemie SA2, elementy sterowania systemem alarmowym powinny być dostępne w zróżnicowanym stopniu dla różnych służb posługujących się własnymi manipulatorami szyfrowymi; powinna być też zastosowana wyższa technika zapobiegania symulowaniu sygnałów kontrolnych w torach transmisji alarmu
- Kontrola działania systemu alarmowego – w pełnym zakresie jak dla klasy SA2. W przypadku uszkodzenia naprawa powinna być podjęta w ciągu 4 godz. | | SA4 | - Czujki jak w SA3, ale dodatkowo są wyposażone w układy samokontroli lub zdalnego testowania
- Tory transmisji alarmu są monitorowane przez centrale z punktu widzenia występowania wszystkich zakłóceń transmisji sygnału od czujki do centrali okresowo nie rzadziej niż co 1 s, a wykryte uszkodzenia są sygnalizowane w czasie nie przekraczającym 20 s.
- Oporność na zakłócenia elektromagnetyczne wynikająca z uzgodnień między użytkownikiem a producentem dla określonego środowiska i do konkretnego zastosowania.
- Przekazywanie sygnałów do alarmowego centrum odbiorczego powinno odbywać się dwoma niezależnymi torami z których co najmniej jeden powinien być torem wydzielonym stale monitorowanym, jak w SA3.
- Ochrona przed osobami niepowołanymi jak w systemie alarmowym SA3 z tym, że dostęp do centrali powinien być ograniczony przez zainstalowanie jej w miejscu ogólnie niedostępnym, a sterowanie funkcjami powinno być zdalne w również zmiana kodu, inne zaś elementy ochrony przed osobami niepowołanymi – według szczególnych wymagań użytkownika.
- Kontrola działania systemu alarmowego – w pełnym zakresie jak dla klasy SA2. W przypadku uszkodzenia naprawa powinna być podjęta w ciągu 4 h. Obsługa serwisowa powinna być ciągle do dyspozycji. |
Klasy urządzeń alarmowych rozróżnia się ze względu na ich zdolność do pracy w systemach alarmowych określonych klas, w których gwarantowany jest normalny poziom bezpieczeństwa. Przy normalnym poziomie bezpieczeństwa można przyjąć następujące zależności: | Kategoria zagrożonej wartości (inaczej poziom ryzyka) | Kategoria zagrożonej wartości (inaczej poziom ryzyka) System alarmowy zapewniający normalny poziom bezpieczeństwa | Klasa urządzenia alarmowego | | Z1 | SA1 | A (popularna) | | Z2 | SA2 | B (standardowa) | | Z3 | SA3 | C (profesjonalna) | | Z4 | SA4 | S ( specjalna) |
Praktyka pokazuje, że większość obecnie oferowanych urządzeń alarmowych spełnia wymagania urządzeń klasy C.
Uwzględniając powyższe zależności można wskazać obszary zastosowania dla odpowiednich klas systemów alarmowych:
Systemy klasy SA1 – powinny być stosowane w obiektach o małym ryzyku szkód oraz
w pomieszczeniach mieszkalnych i gospodarczych oddalonych od urządzeń elektrycznych większej mocy, przykładowe zastosowanie: mieszkania w domach wielo i jednorodzinnych, gospodarstwa domowe z mieniem o małej wartości;
Systemy klasy SA2 – powinny być stosowane do zabezpieczania obiektów o średnim ryzyku szkód oraz innych obiektów, w których pracują urządzenia elektryczne większej mocy, przykładowe zastosowanie: wille, małe i średnie warsztaty rzemieślnicze, sklepy i domy towarowe, punkty kasowe, tajne kancelarie, urzędy pocztowe, małe obiekty muzealne, mniej ważne obiekt sakralne;
Systemy klasy SA3 – powinny być stosowane w obiektach o dużym ryzyku szkód oraz innych obiektów, w których pracują ciężkie maszyny wytwarzające wibracje i udary, urządzenia elektryczne dużej mocy lub o komutacji stykowej, a także w obiektach w których dopuszcza się wyłączanie zasilania w dni wolne od pracy. Przykłady zastosowań: rezydencje, zakłady przetwórstwa metali i kamieni szlachetnych, sklepy jubilerskie, muzea narodowe, archiwa specjalne, banki, kantory, ważniejsze obiekty sakralne;
Systemy klasy SA4 – powinny być stosowane w obiektach o bardzo dużym ryzyku szkód, bądź w których występują nietypowe warunki środowiskowe lub szczególne zakłócenia. Przykłady zastosowań: wytwórnia papierów wartościowych, mennica państwowa, skarbce dużych banków, placówki dyplomatyczne na terenie obcych państw, obiekty o specjalnych wymaganiach.
|
